Ik dacht altijd dat de windmolen een Nederlandse uitvinding was. Als iemand in het buitenland aan Nederland denkt, staat de windmolen immers in de top tien van associaties. Maar wat schetste mijn verbazing: de windmolen blijkt een vinding uit de Arabische woestijn.
Windmolenpark
Eind 2014 was ik bij een vergadering van de Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen. Dat is een soort van Tweede Kamer op provinciaal niveau. Daar was een heftige discussie gaande over de vestiging van een windmolenpark. Ik snap best dat niemand staat te wachten op de plaatsing van een paar honderd grote windmolens in zijn achtertuin, maar het is wel een schone energiebron. De windmolens moeten ergens staan. Pas toen kwam ik er achter dat de windmolen een Arabische uitvinding was.
Een typische Hollandse windmolen
Geen water! Wat dan?
Vroeger was er weinig water in de islamitische wereld. Daarom moesten ze andere methodes ontwikkelen om energie op te wekken. In de zevende eeuw waren er nog geen elektrische mechanismen. Er was een tekort aan water, maar de Arabische woestijnen hadden wel wind en veel ook. Waar je ook donder op kon zeggen, was dat wind regelmatig uit dezelfde richting kwam. Namelijk 120 dagen per jaar.
Een Perziër met een goed idee
Toen de tweede kalief Omar Allah is tevreden met hem voor tien jaar regeerde, kwam er een Perzische man naar hem toe. Die beweerde dat hij een molen kon bouwen die aangedreven werd door wind. Omar droeg hem op deze windmolen te bouwen. De eerste windmolen bestond uit twee verdiepingen en werd veelal gebouwd op kasteeltorens, een heuveltop of een apart platform. Op de bovenverdieping was de molensteen en op het onderste verdiep een wiel of rad. De windmolen had zes of twaalf wieken die met doeken waren bedekt.
Werktuigbouwkunde
De introductie van wind –en watermolens had een groot effect op de verdere ontwikkeling van de werktuigbouwkunde. Verder zorgden de windmolens voor het ontstaan van nieuwe banen, niet alleen bij de bouw maar ook in het onderhoud. De windmolen was zo simpel en effectief dat de uitvinding zich snel verspreidde over de hele wereld. Historici geloven dat het de kruisvaarders waren die het idee van de molen in de twaalfde eeuw naar Europa brachten.
De tekst in dit artikel is deels gebaseerd op het boek ‘1001 inventions’ van professor Salim T.S. Al-Hassani. Het boek is hier en een musthave voor iedere moslim.
