“Er zijn zes zaken die belangrijk zijn voor elk persoon ter bescherming van zijn gezondheid: schone lucht, matig en gezond eten, voldoende bewegen en het nemen van rust, voldoende slaap en je ogen niet belasten, ontspanning en tot slot de balans vinden in blijdschap, boosheid, verdriet, vrees en bezorgdheid. Wanneer je deze zes zaken verwaarloost, weet dan dat je uit balans kan raken en ziek kan worden.”
Adviezen in zake gezondheid
Dit lijken adviezen van een holistische arts uit onze tijd, maar het zijn in werkelijkheid de eerste woorden van het middeleeuwse handboek Takwiem as-Sihha bie al-Asbab al-Sitta (Bescherming van de gezondheid met behulp van zes zaken) van de Arabische geleerde Ibn Butlan (1005-1038). Hij voegde aan de laatste zin overigens toe: in sha’Allah (met Gods wil).
Wat zijn dan de 6 terreinen die deze geleerde bijna duizend jaar geleden al heeft verkend en waar we nu nog steeds van kunnen profiteren ter bescherming van onze gezondheid?
1. Schone lucht
Je ademt dagelijks lucht in en hoe schoner de lucht, hoe schoner de zuurstof is. En die zuurstof heeft het lichaam hard nodig. Als je smog inademt, heb je al meteen last van hoestbuien, je neus gaat zich verdedigen tegen de smerige lucht en daardoor krijg je vaak ook een zwarte substantie als je je neus snuit. Dagelijks te maken hebben met luchtvervuiling zal uiteindelijk leiden tot vele klachten. Verander daarom je omgeving als je er last van hebt.
Matig eten gaat hand in hand met gezonde voeding
2. Matig eten
Je lichaam heeft voedingsstoffen nodig die in gezonde voeding zitten. En van gezonde voeding kun je matig eten, het stilt de honger en geeft energie. Slechte voeding waar weinig voedingsstoffen in zitten is schadelijk voor het lichaam en geeft geen voldoening, dus men moet dan overeten om hetzelfde effect te krijgen. Matig eten gaat dus hand in hand met gezonde voeding. Zoals de Profeet ﷺ heeft gezegd: “Een paar happen zijn genoeg voor de mens om zijn rug recht te houden.” Let er vooral op dat je jouw maag alleen met tayyib (pure) voeding vult. De meeste welvaartsziekten ontstaan door verkeerde voeding en te veel eten!
3. Voldoende beweging en rust
De mens is gemaakt van klei en als men blijft staan en niets doet wordt “de klei hard” – word je stijf. Bewegen is goed, het hoeft geen topsport te zijn. Wat vaker de fiets pakken en wat vaker trappen lopen in plaats van de lift geeft al voldoende beweging. We hebben twee benen die al aangeven dat er gelopen moet worden. Je moet ook rust nemen voor je gezondheid, wat vaak vergeten wordt. Fanatieke sporters bijvoorbeeld, kunnen daardoor al snel een burn-out krijgen. Jouw lichaam heeft recht op jou en dat is om af en toe rust nemen. Zoals de Profeet ﷺ heeft gezegd: “Jouw lichaam heeft recht op jou.”
4. Voldoende slaap
SoebhanAllah (Heilig is Allah), er zijn vandaag de dag zoveel studies die aantonen dat slapen een zegening is voor je lichaam en je gezondheid. Te weinig slapen veroorzaakt problemen en ziekten, maar te veel slaap evenzeer. Ibn Butlan schrijft ook “niet te veel kijken!”. Dat is opvallend, want in zijn tijd bestond er natuurlijk nog geen televisie. Ik neem daarom aan dat het er om gaat de ogen (en onszelf) niet te belasten in het donker of met wat ons niet aangaat of wat niet toegestaan is, maar Allahoe ‘Alam (Allah weet het beter).
In deze tijd kunnen we denken aan de televisie, de laptop, de tablet, de smartphone en ga zo maar door. Bij teveel tv kijken zijn er veel negatieve punten die naar voren komen wat betreft jouw gezondheid: je beweegt te weinig – je kijkt en zit meestal stil; je ziet negatief nieuws dat je emotioneel raakt en stress bezorgt; je ziet reclame over medicijnen of slechte voeding; de normen en waarden zijn erg laag en ga zo maar door. Bovendien is het vaak tijdverspilling.
5. Ontspanning
Alhamdoelillah (God zij dank), we hebben het gebed en de Koran om ons te ontspannen. Nadenken over de schepping, de tekenen – zoals de zon, de maan en de regen – is ook een soort van ontspanning. Er zijn tal van vormen van ontspanning die onze lichamelijke en mentale gezondheid ten goede komen. De mens heeft gewoon ontspanning nodig en optimale ontspanning haalt men alleen uit het toegestane.
6. Balans vinden
Je ziet wel eens dat iemand zo opgaat in zijn verdriet, dat zijn gezondheid achteruit gaat. Of dat iemand zo enorm boos is, dat hij zichzelf of iemand anders iets wil aandoen. Deze emoties hebben een balans nodig, net zoals bij verdriet. De Profeet ﷺ liet een traan toen zijn zoontje Ibrahim overleed. De metgezellen vroegen verbaasd: “O Profeet, huilt u?” Ze dachten dat verdriet niet geuit mocht worden. Hij zei: “Mijn ogen lopen over van tranen, mijn hart heeft verdriet, maar ik zeg niets behalve het goede.” Dit is verdriet met balans. Iemand die overdrijft in zijn verdriet is iemand die gaat schreeuwen, zijn kleren verscheurt uit verdriet of het op een zuipen zet.
Er zijn tal van vormen van ontspanning die onze lichamelijke en mentale gezondheid ten goede komen
Ibn Butlan geeft ons nog een laatste advies mee betreffende de balans, namelijk om het smeekgebed niet achterwege te laten: “Laat ons een smeekgebed verrichten richting onze Schepper, dat we ons intellect gebruiken om in balans te raken, want waarlijk we kunnen dwalen als we geen leiding krijgen.”
De basis is, zoals zo vaak, het uitstekende voorbeeld van de Laatse Profeet van Allah ﷺ. Bestudeer daarom zijn leven en lees hoe hij omging met emoties. Je zult zien dat hij volledig in balans was. Zowel tijdens blijdschap, boosheid, verdriet, vrees als bezorgdheid.
Bescherm je gezondheid daarom in deze 6 domeinen die Ibn Butlan heeft verkend. Zoek de balans op, zodat je vervolgens ook de vruchten ervan kunt plukken op latere leeftijd.
