“AI is niet neutraal. Het is óf een instrument voor bevrijding, óf een wapen van onderdrukking. Daarom is een ethisch alternatief van wezenlijk belang. Als we niet strijden, houden we Big Tech AI in stand die winst beoogt en de mensen niet dient.” Dit is het hart van de boodschap van de oprichters van AI-platform Thaura.
Net zoals wij als Qantara 10 jaar geleden besloten om dan maar zelf die positieve journalistieke artikelen over de islam te gaan schrijven – omdat die er nog niet waren in het Nederlands- hadden de broers Hani en Said Shihabi enkele jaren geleden een soortgelijke ingeving op het gebied van AI. Het is nu twee jaar na de lancering van hun AI-platform Thaura en Qantara sprak met de jongere broer Hani over het hoe en waarom.
Het is een verhaal geworden over de kracht van blijven luisteren naar je geweten en gelijkgestemden om je heen verzamelen.
Succes in de BigTech-industrie
Twee zielen, één gedachte. Ondanks dat de broers Said (26) en Hani (24) ook veel met elkaar discussiëren, zijn ze het erover eens dat er iets moet veranderen. Beiden zijn succesvol in de BigTech-industrie in Duitsland als ze inzien dat de doelen van de giganten niet zuiver zijn. Hun geweten begint te knagen.
Dit proces van bewustwording verliep geleidelijk. Hani: “Het was niet één moment, niet één bepaalde gebeurtenis.” We praatten hier veel over met elkaar, mijn broer en ik. Toen we in 2010 naar Duitsland emigreerden als gezin, zagen we de schone straten en hoe goed alles georganiseerd was. Onze waardering hiervoor is gegroeid, maar ons verantwoordelijkheidsgevoel groeide ook, want ons thuisland werd gebombardeerd.
We hebben keihard gewerkt en eindigden allebei in de tech-industrie, bij een leverancier voor de farmaceutische sector. We leidden fantastische projecten, maar hun zionistische principes konden we niet steunen. We vroegen ons af: ‘Waarom doen we dit eigenlijk?’”
Hani en Said (privé-archief)
Tech-landschap is ‘erg duister’
De broers besloten om het tech-landschap nader te onderzoeken. Wat ze ontdekten was heel verontrustend. Het ecosysteem bleek ‘erg duister’ – het ene systeem diende het andere; er worden gratis tools beloofd die de mensen zouden dienen, maar in werkelijkheid is het precies andersom: de mens dient BigTech.
Als schrijvers bij Qantara zijn we ons natuurlijk bewust dat WhatsApp, Facebook, YouTube en ChatGPT niet zo zuiver zijn, maar toch maken we gretig gebruik van deze diensten. Hani legt uit dat veel mensen zich niet realiseren dat de gevaren uiteindelijk groter zijn dan de voordelen: “Grote bedrijven hebben altijd connecties met andere grote bedrijven. Big Tech is niets anders dan ‘Amerika en Israël’. Geen dienst of product is gratis. Niets is gratis. Zij leven van jouw data, verkopen die aan de hoogste bieder. Ze lijken de wereld kleiner en toegankelijker te maken, maar dat is helemaal niet zo. Ze willen slechts de controle over ons. We zitten vast in hun infrastructuur.”
Hani (privé-archief)
Het kost enorm veel energie
Hani wijst ons op nog iets anders. Het is een effect waarvan we de impact niet kunnen overzien. Als je een vraag stelt aan ChatGPT, worden alle 3 tot 5 biljoen parameters van het model tegelijkertijd geactiveerd. Hani legt uit: “Zelfs bij iets simpels als ‘hallo’ invullen in het invoerveld, wordt hun hele neurale netwerk tegelijkertijd geactiveerd. Stel je voor dat je wordt gevraagd ‘Gaat alles goed?’, en je hele brein begint te flikkeren om letterlijk alles te verwerken – van al je jeugdherinneringen tot wat er nu gebeurt. Realiseer je eens hoeveel energie dat kost!”
De oprichting van Thaura
“Onze banen strookten niet meer met de reden waarom we met technologie waren begonnen,” zegt Hani. “We konden het niet meer rijmen met wat er gaande was en is in Palestina en Syrië.” De stem van hun geweten klonk steeds luider. Er was één gebeurtenis die de doorslag gaf: de val van de dictatuur in Syrië eind 2024. De wederopbouw begon en Syriërs in het buitenland werden opgeroepen om bij te dragen. De broers voelden de morele plicht om in actie te komen. Ze besloten dat het tijd was om hun banen op te zeggen.
Thaura wordt in het leven geroepen, het Arabische woord voor revolutie. “Geen politieke revolutie, maar een opstand tegen het technologisch imperialisme.”
“We hadden alleen een kat en elkaar”
Said en Hani sloegen de handen ineen. De broers zochten naar alternatieven en vonden enkele opties: Signal in plaats van WhatsApp, Brave Browser en DuckDuckGo in plaats van Google en Jitsi Meet in plaats van Google Meet. Maar voor Open AI en haar chatbot ChatGPT was er geen ethisch alternatief. Dit zou hun uitdaging worden.
“We zijn allebei niet getrouwd en hebben alleen een kat en elkaar. De eerste zes maanden doolden we in ons eentje door de digitale woestijn. We hebben wel gezocht naar een mentor, maar stelden hoge eisen. We verloren elk wel tien kilo, maar de verlossing kwam van Allah: ‘Met moeite komt gemak.’ (Koran, 94:4)”
Tante als ‘de consument’
En de hulp van Allah was dichterbij dan ze dachten. Ze sluiten zich helemaal af en hebben geen tijd meer voor hun vrienden, maar spreken nog wel met hun favoriete tante over hun idee. “Onze tante is er altijd geweest in ons leven. Zij is de coole tante met wie we uitstapjes maakten. Ze kende ChatGPT en maakte er ook gebruik van. Langzaam aan introduceerden we wat we deden. Zij was voor ons ‘de consument’. Als we ons afvroegen wat de gebruiker van onze toepassing nodig had, hadden we haar voor ogen.
Toen wij haar eens om raad vroegen, gaf ze aan: “Soms wil ik niet typen; ik wil liever gewoon praten.” Dat bracht ons het idee om de stem-naar-tekstmodus toe te voegen.Said en ik hebben onze eigen rol. Wij zijn de oprichters, de techneuten, maar bij het bouwen van een project gaat het niet om ons, maar om wie het gebruikt. Daarom konden wij haar feedback heel goed gebruiken.”
Contact met gelijkgestemden
Er komen meer helpers op hun pad. Ze hebben in het begin nog geen eigen infrastructuur en maken gebruiken van open source LLM’s; dat zijn bestaande en openbare AI-modellen. Maar dan komen ze in contact met Tech for Palestine, een technische non-profitorganisatie (NGO), die de infrastructuur wel heeft en niet afhankelijk is van de Big Tech reuzen. “Tech for Palestine wil niets van ons, behalve ons succes,” aldus Hani.
Thaura.ai
Tech for Palestine plaatst Thaura in het Palestijnse technische ecosysteem, waarin verschillende partijen -tech-bedrijven, ontwikkelaars, universiteiten, instellingen en start-ups – samenwerken om innovatie te stimuleren, tegenwicht te bieden aan Big Tech en om steun te bieden aan de Palestijnse zaak. “Vanaf het moment dat we partners werden van Tech for Palestine begon de bal te rollen.” De broers sluiten zich ook aan bij Entrepreneurs for Palestine, het community-platform van de NGO. Op dat platform leren ze weer andere gelijkgestemden kennen, zoals de ontwikkelaars van Boycat, een boycott-app van Israëlische producten. “We hebben elkaars nummer. We helpen elkaar, alhamdulillah. Er is altijd wel iemand die iemand kent die iemand kent. Er is vertrouwen.”
Thaura’s visie:
Thaura wil een andere soort AI zijn dan de grote technologiebedrijven zoals Google of Meta. In plaats van je data te gebruiken om winst te maken, wil Thaura AI aanbieden die minder controle heeft door grote tech-bedrijven en vriendelijker is voor gebruikers.Thaura’s missie:
✅ Privacy gegarandeerd – we zullen je gegevens nooit gebruiken of verkopen
✅ Ethisch – we dienen de mens en werken niet mee aan militaire zaken, surveillance of profiling
✅ Geen tracking – we monitoren je niet zoals andere AI’s
✅ Onafhankelijk – we hebben geen investeerders, geen aandeelhouders
✅ Tegen onrecht – we zijn solidair met Palestina en andere achtergestelde gemeenschappen
✅ Milieuvriendelijk – we gebruiken veel minder energie dan andere AI’s
✅ Bescheiden – we hoeven niet steeds beter en groter te worden. Genoeg is genoeg
Motivatie en moed
Als schrijvers bij Qantara herkennen we het optimisme van deze jonge moslimbroers en hun uithoudingsvermogen. Maar waar wij liever stilletjes op de achtergrond blijven, zijn zij naar buiten getreden. Zij hebben besloten om zich niet machteloos op te stellen tegenover de grote machten in de wereld. Said en Hani luisteren naar de stem van hun geweten.
Als we Hani vragen waar hij zijn motivatie en moed vandaan haalt, verwachten we dat hij zijn familie zal noemen. Maar het zit dieper: het zit in zijn karakter: “Zo zit ik in elkaar. Ik weet wat ik wil. God komt altijd op de eerste plaats. Ik volg mijn hart; en dat is grenzeloos. Het gaat steeds om keuzes maken. Als ik opsta, kan ik gelijk mijn laptop openen, of ik verricht eerst de wassing en het gebed. Soms maak ik de verkeerde keuze; ik ben ook maar een mens.
Dat kan betekenen dat je soms alleen komt te staan. Vroeger wilde ik ook al niet mee met mijn vrienden als ze naar de Mc Donalds gingen. Dat bedrijf brengt schade toe aan mens, dier en milieu. Ik wilde toen ook al niemand schaden. En geef toe,” eindigt hij lachend, “hun eten is walgelijk.”
